The ِDwelling in Small Apartments 1
The Strategies of Interior Design in Small Spaces
سیما هاشمینیا
آنچه كه در اولین برخورد با واژه خانه به ذهن انسان خطور میكند، مكانی است برای سكونت كه بخش كوچكی از دنیای بزرگ است، اما اگر در نحوه برخورد خود تغییری ایجاد كنیم و زاویه دید خود را با مردمی كه در آن خانه سكونت دارند یا به تعیبری زندگی میكنند، همراه كنیم، آنهنگام خواهیم دید كه خانه میتواند تمام دنیای آنها باشد. خانه فضای خواب و استراحت، پوشاك، ماشین، فضای كار، كلكسیون كارهای هنری، حتی خود و بچههای آنها را در خود جای میدهد.
البته ممكن است بسته به موقعیت و شرایطی كه یك خانه در آن قرار میگیرد این موارد تغییر كند. خانه ممكن است در قطعه زمینی در جنگل یا در چمنزار واقع شده باشد، میتواند در یك شهرك یا شهر یا حتی در محدودهای خاص در یك ساختمان قرار بگیرد. آنچه كه به سكونت در خانه شكل میدهد حضور ساكنان در آن فضا یا ساختمان جدید است كه خود معمولا فضای زندگی موردنظر را با استفاده از رنگ، نور و مبلمان ایجاد میكنند و بهگونه مطلوب و دلخواه فضا را تغییر میدهند.
طی دهههای گذشته، شهرها تنها به مكانی برای استقرار خانهها تبدیل شدهاند كه البته عمدتا به دلایل مختلف اقتصادی، اجتماعی، سیاسی و ... با از بین رفتن فضاهای عمومی، هویت و ویژگی متمایزتری به خود گرفتهاند. تراكم در شهرهای بزرگ و تمایل مردم برای داشتن خانه شخصی، باعث پیدایش فضاهایی جدید برای زندگی شده است. این فضاها، همان آپارتمانهای كوچكی است كه همانند خانههای بسیار كوچك، بر سبك زندگی خاص كنونی انسان ها تاثیر گذاشته است.
استفاده بهینه از فضا؛ طراحی فضای خواب بالای آشپزخانه
این سكونتگاهها، در ارتباط با سایر عناصر كوچك زندگی معاصر هستند. رایانه، لپتاپ، موبایل، ساندویچ و انواع غذاهای حاضری، سیستمهای صوتی و تصویری بسیار پیشرفته و ... همگی تلاشی درجهت صرفهجویی در زمان هستند. شاید بتوان گفت كه استفاده از فنآوری در طراحی فضاهای كوچك، بهترین پیامد زندگی در شهرهای بزرگ امروزی است.
پیشرفتهای فنآورانه و تغییرات بسیاری كه در زندگی روزمره پیدا شده است، الزاما به تغییرات اساسی در كارآمدی فضای داخلی یك آپارتمان كوچك در مقایسه با یك خانه معمولی تبدیل نشده است. عموما طرح فضای داخلی تا اندازهای به همان صورت اولیه باقی ماندهاند. تفاوت اصلی در به كارگیری تدابیری است كه معماران و طراحان در جهت استفاده بهینه از فضا و اهمیت دادن به ویژگیهای معمارانه خاص هر خانه به كار میگیرند. مهمترین ویژگی این آپارتمانها، بهكارگیری روشهای خلاقانه در وفقدادن نیازهای خانه و ساكنان با فضاهای كوچك، بدون از دست دادن كیفیت و آسایش فضایی است
راهبردهای طراحی داخلی در فضاهای کوچک
The ِDwelling in Small Apartments 2
The Strategies of Interior Design in Small Spaces
سیما هاشمینیا
برای حصول چنین نتایجی در طراحی داخلی آپارتمانها، روشهای متفاوت و گوناگونی وجود دارند كه توسط معماران و طراحان به كار گرفته میشوند. ما نمونههای زیادی میبینیم كه در آنها عملكردها در یك فضا با هم تركیب شدهاند. سیركولاسیون بین فضاهای داخلی و پیامد آن یعنی پیدایش فضاهای صرفا عبوری به حداقل رسیدهاند، تقسیمبندیهای داخلی حذف و نور و مصالح شفاف به كار گرفته شدهاند و گاه خالصترین ایدههای طراحی با جزئیات كوچك معمارانه همراه شده است. در این میان، اصولی كه در طراحی با هدف استفاده بهینه از فضا در نظر گرفته میشوند، به 5 عنوان زیر تقسیم بندی می شوند:
1ـ مبلمان كارآمد
2ـ رنگ
3ـ پانل های متحرك
4ـ محدودیتها
5ـ ایجاد ارتباط بصری با فضای بیرون
كه البته این تقسیمبندی، به معنای نادیده گرفتن سایر دیدگاهها نیست.
رنگ زرد به دلیل دارا بودن خاصیت گرمی، صمیمیت و درخشش در جهت هماهنگی المانهای معمارانه و مبلمان
1ـ مبلمان كارآمد
همیشه در خانه تعدادی اشیای متحرك وجود دارد: مبلمان، آثار هنری، كلكسیونها و سایر وسایل و تجهیزاتی كه در خانه استفاده میشوند. این وسایل معمولا شخصی هستند و گاه افراد به این وسایل، نسبت به خود خانه، احساس تعلق بیشتری میكنند. این اشیا به خانه شخصیت میدهند و باعث میشوند كه فضای خانه مقیاسی انسانی پیدا كند. انتخاب نوع و اندازه مبلمان در خانههای كوچك، عموما بر مبنای كارآمدی، چندعملكردی بودن و همچنین متناسب بودن آنها با فضا از نظر اندازه صورت میگیرد. در خانههای كوچك و آپارتمانها، عموما به جای استفاده از مبلمانهایی كه بیشتر جنبه تزئینی (بدون عملكرد) دارند و نیز مبلمانهای قدیمی (آنتیك یا عتیقه) و مبلمانهایی كه تنها بخشی از فضا را اشغال میكنند، مبلمانهایی كه دارای كارایی متناسب با فضا، چند عملكردی و هماهنگ با طرح خانه هستند، به كار گرفته میشوند. در برخی موارد این مبلمانها حتی به صورت اختصاصی نیز طراحی و ساخته میشوند. قفسههای كتاب، كابینتهای آشپزخانه، میزهای تاشو و ... از جمله مبلمانهای چندعملكردی هستند كه عموما با سایر المانهای موجود در خانه آمیخته و هماهنگ طراحی میشوند.
هویت بخشی به فضا با استفاده از رنگ
2ـ رنگ
توجه به این نكته كه یك رنگ چگونه میتواند درك ما را از فرم، ابعاد و كیفیت فضایی داخلی تحت تاثیر قرار دهد نیز حایز اهمیت است. معمولا گفته میشود كه: "رنگ سفید تنها راه حل برای بزرگتر نشان دادن فضاهای كوچك است." این عقیده به دنبال استفاده از رنگهای متنوع در بسیاری از خانهها، تا حدودی اعتبار خود را از دست میدهد. استفاده از سایه روشنهای مختلف در فضا، ضمن متمایز كردن فعالیتها، به ایجاد تنوع فضایی نیز كمك میكند. باید توجه كرد كه نقش رنگها در هماهنگی عناصر و المانهای فضا و افزودن گرمی و روشنی به محیط، به صورت طراحی المانهای نورانی مخفی، نورهای رنگی موضعی یا عمومی انكارناپذیر است. به هر حال استفاده مناسب، بجا و آگاهانه از تاثیرات رنگها در فضا، از مهمترین روشهای موثر در هویت بخشیدن به فضا بدون روی آوردن به تكنیكهای پیچیده و پرهزینه است.
دید هفتم: 11:46
راهبردهای طراحی داخلی در فضاهای کوچک
The ِDwelling in Small Apartments 3
The Strategies of Interior Design in Small Spaces
سیما هاشمینیا
3ـ صفحات متحرك
بیشك انعطافپذیری فضایی از مهمترین ویژگیهای طراحی برای خانههای كوچك است. یكی از بهترین روشهای رایج دستیافتن به انعطافپذیری، متحرككردن دیوارها و جداكنندههای داخلی است. البته این كار، نه فقط به منظور خلق فضایی بزرگتر، بلكه فضایی با كارایی بهتر برای تمامی عملكردهای خانه انجام میشود. به عنوان نمونه میتوان برای تامین فضاهای خصوصی و فراهم كردن آرامش و تفكیك فضا در قسمتهای مختلف، از این المانهای متحرك استفاده كرد. اغلب این جداكنندهها، پانلهای نوری هستند كه روی ریلها میلغزند و به آسانی از طرفی به طرف دیگر حركت میكنند. پانلهای متحرك، المانهای مهمی در تركیببندی و طراحی خانههای كوچك میتوانند باشند.
تركیب فضای آشپزخانه با نشیمن بهوسیله درهای كشویی
4ـ محدودیتها
از روشهای موثر در حل مسئله آرایش فضاهای كوچك، سادهتر كردن طراحی است. محدودیت در طراحی و دكوراسیون، استراتژی موثری در طراحی پروژههایی چون آپارتمانها و خانههای كوچك است. البته برای دستیابی به چنین هدفی، لزوما نمیبایست به مینیمالیسم (كمینهگرایی)، كه هم مستلزم صرف وقت و انرژی زیاد در جزئیات و همچنین صرف هزینه بسیار بالایی است، روی آورد. حذف المانهای غیر ضروری در خانه، ایجاد محیطی شفاف (خوانا)، استفاده از خطوط خالص و همچنین دقت در انتخاب مصالح استفاده شده برای فضاهای داخلی، باعث میشوند تا فضای داخل بزرگتر و روشنتر به نظر برسد.
5ـ ایجاد ارتباط بصری با فضای بیرون
احساس گشایش و فراخی در فضاهای كوچك، بیشتر از طریق یك ارتباط عملكردی و بصری دائمی با فضای بیرون خانه امكانپذیر است. در این نوع خانهها، استفاده بهینه از نور طبیعی و تهویه سراسری موجب میشود فضای بیرونی، بخش جداییناپذیر خانه باشد. روشهای مختلفی برای فراهم كردن امتداد بصری فضا از داخل به خارج وجود دارد. درها و پنجرهها به عنوان مهمترین بازشوها برای ارتباط داخل با طبیعت و محیط بیرون هستند كه میتوان از طریق آنها ضمن تهویه فضای داخل، ارتباط بصری با فضای بیرون را نیز برقرار كرد. این عناصر ممكن است كدر یا شفاف، كشویی یا لولایی، بزرگ یا كوچك، ضخیم یا نازك، دعوت كننده یا بازدارنده و در نهایت باشكوه یا ساده باشند.
استفاده از بالكن و پنجرههای بزرگ و ایجاد منظره تمام نما از شهر
در هر حال آنچه كه میبایست فارغ از موارد ذكر شده و موارد دیگر كه بسته به شرایط مختلف ایجاد میشود در نظر گرفت، توجه به مفهوم سكونت، حتی در سكونتگاههایی است كه تحت عنوان خانههای كوچك یا آپارتمانها از آنها نام میبریم، چراكه با رشد روزافزون شهرنشینی و پیشرفتهای تكنولوژیك، ناگزیر از پذیرش زندگی در آپارتمانها و خانههای كوچك هستیم و از اینرو طراحی فضاهای داخلی چنین خانههایی با رویكردی به مفهوم سكونت و در نظر گرفتن معیارهای آسایش و زندگی، از اولویت برخوردارند.
ــــــــــــــــــــــــــــــــــــ
این یادداشت به همراه دو یادداشت قبلی، در روزنامه همشهری مورخ سهشنبه 25 مرداد 1384 به چاپ رسیده است.
فرستنده مقاله: مسعود مرعشی
)
)
)
)
)
)
)
)
)
)
)
)
)
)
)
)
)
)
)
)
)
)
)
)
)
)
)
)
)
)
)
)
)
)
)
)
)
)
)
)
)
)
)
)
)
)
)
)
)
)
)
)
)
)
)
)
)